Jeszcze kilka lat temu mariaż zwinnego startupu technologicznego z konserwatywnym sektorem zbrojeniowym wydawał się egzotyczny, a jego finansowanie na rynkach publicznych – niemal niemożliwe. Dziś, w obliczu rosnących napięć geopolitycznych i rewolucji w doktrynie wojennej, giełda staje się nowym, kluczowym polem bitwy o innowacje w obronności. To nie jest chwilowa moda napędzana nagłówkami z frontu. To strukturalna zmiana. Analiza pokazuje, że rynki kapitałowe, wspierane przez strategiczne działania państw i redefinicję…

W powszechnej wyobraźni archeolog to poszukiwacz skarbów z biczem i pistoletem – awanturnik, który „odkrywa” starożytne grobowce i przywłaszcza sobie ich zawartość w imię nauki. Ten obraz, utrwalany przez dekady przez postacie takie jak Indiana Jones czy Lara Croft, jest nie tylko fałszywy. Jest głęboko szkodliwy, ponieważ jego korzenie tkwią w kolonialnej logice zawłaszczania, egzotyzacji i przemocy. Tradycyjna edukacja archeologiczna walczy z tym stereotypem, konfrontując go z suchymi faktami i…

Kiedy myślimy o rewolucji przemysłowej, przed oczami stają nam obrazy dymiących kominów, buchających parą maszyn i tętniących życiem fabryk. To historia zbudowana na węglu, stali i ludzkiej pracy. Ale w tej opowieści brakuje jednego, kluczowego elementu: milionów cichych, nie-ludzkich pracowników, których energia napędzała tę transformację na długo przed upowszechnieniem się silnika parowego. Tradycyjna historia gospodarcza, nawet w swoim krytycznym, marksistowskim wydaniu, traktuje zwierzęta jako pasywne „środki produkcji” – żywe narzędzia,…

Wprowadzenie: Cel i metodologia raportu Współczesna nauka stoi w obliczu wyzwań o bezprecedensowej złożoności, od zmian klimatycznych po etyczne implikacje sztucznej inteligencji. Coraz powszechniej uznaje się, że skuteczne sprostanie tym wyzwaniom wymaga podejść wykraczających poza granice pojedynczych dyscyplin.1 Rozwiązania nie leżą już w izolowanych silosach wiedzy, ale na ich przecięciach, w przestrzeniach, gdzie zbiegają się różne perspektywy i metodologie. Niniejszy raport jest odpowiedzią na tę potrzebę, stanowiąc strategiczny przewodnik po…

Pamiętam spotkanie w salce z widokiem na parking. Po jednej stronie founder z oczami na zapałkach, po drugiej dyrektor z korpo, który miał kalendarz zapchany jak autostrada przed długim weekendem. Ja w środku z notesem i pytaniem: co zrobimy w 6 tygodni, co da się uruchomić na żywych danych, a nie w pdf. Od tamtej pory zbieram sprawdzone układy współpracy, które kończą się działającym artefaktem i decyzją, a nie pięknym…

Miałem kiedyś projekt, w którym trzy zespoły co tydzień przygotowywały nową wersję raportu. Plik nazywał się final_v27.pdf. Wersja 28 różniła się trzema przecinkami i jednym, niestety ważnym, założeniem w przypisie. W piątek wieczorem menedżer zapytał mnie: to działa czy nie działa. I wtedy dotarło do mnie, że problem nie leży w danych ani w modelu. Problemem jest to, że nasza wiedza siedzi w pliku, którego nie da się uruchomić. Ten…

Zacznę od sceny z własnego biurka. Dostałem kiedyś prośbę: przerobić 78-stronicowy pdf na coś, co prezes naprawdę przeczyta przed lunchem. Treść była poprawna, wykresy estetyczne, a jednak nikt nie czuł, co z tego wynika. Wtedy dotarło do mnie, że sama analiza to pół roboty. Druga połowa to narracja dowodów. Ktoś musi przełożyć liczby na decyzję, ryzyko i rekomendację. Dziś takie osoby są poszukiwane w miejscach, w których jeszcze niedawno królował…

Zdarzyło mi się kiedyś czekać trzy miesiące na recenzję artykułu, podczas gdy czynsz nie miał cierpliwości. Wtedy napisał do mnie znajomy z małej firmy IT z pytaniem, czy umiem ogarnąć bałagan w ich danych marketingowych. Umiem. Po weekendzie miałem w kieszeni tyle, ile z dodatku projektowego za pół semestru. I tak odkleiłem etykietkę akademika od jednego źródła dochodu. Da się żyć inaczej niż z samej katedry, da się też zrobić…

Kiedy pierwszy raz puściłem generator danych na niewielki zestaw z poradni zdrowia psychicznego, by „zrobić kopię bez ludzi”, odetchnąłem. Świadomość, że nikt nie rozpozna konkretnego pacjenta, brzmiała jak wybawienie. Minęły dwa dni i zaczęły się pytania: a skąd wiem, że model nie przepisał rzadkiego przypadku niemal 1:1. A jeśli podtrzymał stare uprzedzenia, tylko w ładniejszym opakowaniu. A co ja właściwie podpisuję, gdy mówię, że to bezpieczne. Wtedy zrozumiałem, że brakuje…

Kiedy pierwszy raz zestawiłem trzy agentowe narzędzia, każde z innym „charakterem”, żeby przejrzały polskie raporty o dezinformacji, poczułem się jak moderator dość kłótliwej debaty. Jeden agent upierał się, że mem z Facebooka to dowód wpływu obcego państwa. Drugi chciał przeczytać cały Internet. Trzeci, jak typowy prymus, produkował grzeczne, lecz puste akapity. I wtedy do mnie dotarło: tu nie wystarczy sprytny prompt. Tu trzeba kogoś, kto zaprojektuje porządny protokół pracy tych…