Zdarzyło mi się kiedyś czekać trzy miesiące na recenzję artykułu, podczas gdy czynsz nie miał cierpliwości. Wtedy napisał do mnie znajomy z małej firmy IT z pytaniem, czy umiem ogarnąć bałagan w ich danych marketingowych. Umiem. Po weekendzie miałem w kieszeni tyle, ile z dodatku projektowego za pół semestru. I tak odkleiłem etykietkę akademika od jednego źródła dochodu. Da się żyć inaczej niż z samej katedry, da się też zrobić to w sposób uczciwy wobec nauki i klientów.
Usługi doradcze i analityczne
- Analiza rynku dla MŚP
Małe firmy potrzebują szybkich, solidnych odpowiedzi. Jak duży jest segment, jak wygląda konkurencja, jakie są realne marże w niszy. Robię kwerendę, biorę dane z GUS, CEIDG, raportów branżowych, dorzucam kilka krótkich rozmów z ludźmi z terenu. Efekt to notatka decyzyjna, nie książka. - Audyty metodologiczne cudzych raportów
Firmy publikują ładne PDF-y, ale w tabelach bywa różnie. Sprawdzam dobór próby, pytania, sposób liczenia wskaźników. Daję jasno: co jest ok, co grozi wpadką w mediach, co wymaga poprawy przed publikacją. - Projektowanie ankiet i testów A/B
Zaskakująco często problemem nie jest brak danych, tylko kiepskie pytania. Ustalam cel, piszę ankietę, pilnuję pilotażu, a potem tłumaczę wyniki tak, by ktoś spoza nauki rozumiał. Bez żargonu. - Mapy trendów i krótkie noty foresightowe
Samorządy i firmy chcą wiedzieć, co się zbliża. Robię przegląd źródeł, scenariusze na 12–24 miesiące i listę wskaźników do monitorowania. Zero kryształowej kuli, za to czytelne założenia. - Badania użytkowników w produktach cyfrowych
Wywiady, testy użyteczności, szybkie prototypy. W startupie liczy się tempo i konkret. Dostarczam transkrypcje z kluczowymi cytatami, rekomendacje i nagrania z najostrzejszymi momentami, które potrafią przekonać zarząd lepiej niż wykres.
Treści i szkolenia, które sprzedają się same
- Ghostwriting raportów i białych ksiąg
Think tank, izba branżowa albo firma potrzebuje tekstu, który stoi na nogach. Piszę, ale stawiam warunki: jawne źródła, brak mydlenia oczu, prawo do odmowy, jeśli ktoś próbuje przepchnąć tezę wbrew danym. - Fact checking dla redakcji i NGO
Telefony na ostatnią chwilę to standard. Weryfikuję liczby, cytaty, konteksty. Czasem ratuję czyjś materiał przed publicznym wstydem. - Szkolenia z metod i krytycznego myślenia
Firmowe zespoły researchowe często są złożone z praktyków. Daję im przegląd technik, które podnoszą jakość pracy od jutra. Jak pisać pytania, jak nie robić błędów w Excelu, kiedy odpuścić wątpliwe wskaźniki. - Kursy online i warsztaty narzędziowe
Obsidian, Zotero, workflow cytowań, budowa repozytorium wiedzy w Notion. Sprzedają się najlepiej w pakietach dla zespołów. Do kursu dokładam szablony i checklisty, bo to oszczędza czas klienta. - Newsletter ekspercki z płatną sekcją
Wąska nisza działa lepiej niż ogólny przegląd świata. Przykład: polskie regulacje okołocrypto albo monitoring przetargów na cyfryzację szkół. Darmowy skrót co tydzień, pełen pakiet dla subskrybentów.
Sektor publiczny i trzeci
- Ewaluacje projektów
Fundacje i urzędy muszą rozliczać efekty. Ustalam sensowne wskaźniki, robię krótkie ankiety i kilka głębszych rozmów, składam raport z wnioskami operacyjnymi. Bez wodolejstwa. - Pisanie i recenzowanie wniosków grantowych
Nie obiecuję złotych gór. Proponuję logikę projektu, ryzyka, realny budżet, mierniki, które da się policzyć. Czasem najlepszą usługą jest odradzenie startu, gdy pomysł nie ma nóg. - Szkolenia dla administracji
Urzędnicy chcą rozumieć, co kupują. Tłumaczę, czym różni się ankieta internetowa od terenowej, jak czytać wykresy, jak nie dać się uwieść ładnym dashboardom. Efekt to bardziej świadome decyzje zakupowe.
Produkty własne i marka
- Produkty cyfrowe
Zestawy oczyszczonych danych, gotowe arkusze do liczenia wskaźników, paczki promptów do modeli językowych dopasowane do konkretnej branży. Sprzedaż w modelu sklepiku lub licencji. Uwaga na licencje źródeł i RODO. - Mikrousługi i wtyczki
Proste narzędzia, które rozwiązują jeden problem. Generator konspektów badań użytkowników, walidator ankiet, konwerter cytowań. Kod może być otwarty, zarabia wsparcie techniczne i customizacja.
Studium przypadku z Polski
Kilka lat temu pomogłem małej gminie w Małopolsce. Chcieli wiedzieć, czy szkolny autobus jeździ o sensownych godzinach. Mieli plik z listą kursów i niejasne uwagi rodziców. Zrobiłem trzy rzeczy. Po pierwsze, krótką ankietę dla rodzin, dostępną w papierze i online. Po drugie, złożyłem dane z rozkładu z realnymi czasami dojazdów z Google Maps w zwykłym arkuszu. Po trzecie, przeprowadziłem pięć rozmów z rodzicami z najdalszych przysiółków. Wyszło, że kluczowy problem to jeden poranny kurs kolidujący z zajęciami wyrównawczymi. Zmiana godziny o 15 minut poprawiła frekwencję w dwóch klasach. Zero kosztów na dodatkowy autobus, jedna decyzja dyrektora. Czy to nauka w sensie akademickim? Nie. Czy to użyteczna praca oparta na rzetelnej metodzie? Tak.
Na co uważać
Po pierwsze, etyka. Jeżeli ktoś prosi o raport, który ma przykryć niewygodne fakty, mówię nie. Reputację buduje się latami, traci w jeden weekend. Po drugie, dane. Nie trzymam wrażliwych plików na byle jakim dysku, anonimizuję, mam procedurę nadawania dostępów. Po trzecie, konflikt interesów. Jeśli temat ociera się o mój obszar publikacji naukowych, jasno zaznaczam rolę i źródła finansowania. Po czwarte, komunikacja. Klienci nie potrzebują żargonu. Potrzebują decyzji, a ja mam dostarczyć materiał, który ułatwia ruch w dobrą stronę.
Jak wyceniam i jak się nie zajechać
Stawki godzinowe kuszą, ale często lepiej działa ryczałt za rezultat. Notatka decyzyjna do 10 stron, z danymi wejściowymi i konsultacją po odbiorze. Do tego zakres poprawek z góry. Kalendarz blokuję, żeby zostawić przestrzeń na własne projekty. Odmawiam, gdy ktoś chce cud za pół ceny i wczoraj. Łatwo się zachłysnąć liczbą zleceń, trudniej utrzymać jakość. Mówię to z autokrytycznym uśmiechem, bo sam parę razy się przejechałem.
Co mi to daje i czego wciąż nie wiem
Zarabiam stabilniej, poznaję branże, o których na uczelni tylko się słyszy. Uczę się mówić krótko. Jednocześnie miewam wątpliwości. Czy nie oddalam się od długiego namysłu, który lubię najbardziej. Czy nie zaczynam myśleć tabelkami. Staram się więc pilnować proporcji. Biorę projekty, które albo mają sens społeczny, albo uczą mnie nowej techniki. Resztę przepuszczam.